BÀI 1
〜や否や/〜や
Vừa mới … thì ngay lập tức …
1 Ý nghĩa
Vừa mới … thì ngay lập tức …
意味:〜するとすぐ
- Diễn tả một sự việc xảy ra gần như cùng lúc với hành động ngay trước đó.
- Đi với động từ chỉ hành động diễn ra trong khoảnh khắc. Vế sau kể lại sự việc thực tế đã xảy ra, không dùng để nói ý chí, nguyện vọng, mệnh lệnh của người nói.
- 「や」 là dạng rút gọn, mang tính văn viết hơn.
-
①
Trời vừa tối sầm lại là mưa nặng hạt bắt đầu đổ xuống.空 が暗 くなるや否 や大粒 の雨 が降 り始 めた。 -
②
Thầy giáo vừa bước vào lớp là đám học sinh thôi nói chuyện ngay.先生 が教室 に入 るや否 や、学生 たちはおしゃべりをやめた。 -
③
Chuông báo cháy vừa reo, những người lính cứu hỏa đã lao ra khỏi phòng.火災 発生 のベルが鳴 るや、消防 士 たちは部屋 を飛 び出 した。 -
④
デパートが
Trung tâm thương mại vừa mở cửa, những vị khách đang chờ sẵn đã ùa vào khu giảm giá.開店 するや否 や、待 っていた客 たちはバーゲン会場 に殺到 した。
2Lưu ý
- Không dùng khi vế sau là ý chí của người nói: × 家に帰るや否や、宿題をしよう。
3Ví dụ thêm
-
・
Vừa cúp máy là anh ấy vội vã rời khỏi nhà.彼 は電話 を切 るや否 や、慌 てて家 を出 ていった。 -
・
Sản phẩm mới vừa được tung ra là đã trở thành chủ đề bàn tán trên mạng.新 商品 が発売 されるや否 や、ネットで話題 になった。
4Mẫu dễ nhầm lẫn
〜なり
Cũng là "vừa … thì …", nhưng 〜なり thường dùng khi chủ ngữ hai vế giống nhau và vế sau là hành động bất ngờ của chính người đó. 〜や否や dùng được cả khi hai vế khác chủ ngữ.
-
・
Cô ấy vừa bước vào phòng là bật khóc.彼女 は部屋 に入 るなり泣 き出 した。
5Luyện tập
Chọn đáp án rồi xem giải thích ngay bên dưới.
-
問1 Chọn mẫu đúng
ベルが
鳴 る( )、子供 たちは校庭 へ駆 け出 していった。や否や: vừa … thì ngay lập tức, hai vế khác chủ ngữ vẫn dùng được. なり cần cùng chủ ngữ ở hai vế, とたんに phải đi với thể た (鳴ったとたん), 次第 đi với thể ます.
-
問2 Chọn mẫu đúng
その
歌手 がステージに姿 を現 す( )、会場 から大 きな歓声 が上 がった。や là dạng rút gọn của や否や: ca sĩ vừa xuất hiện là khán phòng reo hò. かたわら (song song làm việc khác), ついでに (nhân tiện), ながら (vừa … vừa) đều không hợp nghĩa.
-
問3 Sắp xếp câu — mảnh nào vào ô ★?
社長 が会議 室 に ★一斉 に立 ち上 がった。Câu đúng: 社長が会議室に姿を見せるや否や全員が一斉に立ち上がった。 (Giám đốc vừa xuất hiện ở phòng họp là tất cả đồng loạt đứng dậy.) Mảnh ở vị trí ★ là や否や.