BÀI 52
使役形(〜させる)
Bắt (ai) làm …; cho (ai) làm …
1 強制
Bắt (ai) làm …
意味:命令して〜をさせる
- Người trên bắt người dưới làm: cha mẹ – con, cấp trên – cấp dưới, giáo viên – học sinh.
- Tha động từ (có を): người bị bắt đi với に (子どもに野菜を食べさせる). Tự động từ: người bị bắt đi với を (子どもを買い物に行かせる).
-
①
Mẹ bắt em trai ăn món rau mà nó ghét.母 は弟 に、嫌 いな野菜 を食 べさせた。 -
②
Thầy giáo bắt học sinh viết bài luận.先生 は学生 に、作文 を書 かせました。 -
③
Trưởng phòng bắt nhân viên mới đi Osaka một mình.部長 は新人 を、一人 で大阪 へ行 かせた。
2 許可
Cho phép, để (ai) làm …
意味:したいことを許してさせる
- Để người khác làm điều họ muốn. Hay đi với てあげる/てやる/てくれる: 父は私を留学させてくれた.
-
①
Chỉ chủ nhật tôi mới cho con chơi game.日曜 日 だけ、子 どもにゲームをさせている。 -
②
Bố đã cho tôi đi du học Nhật.父 は、私 を日本 へ留学 させてくれた。 -
③
Cậu ấy mệt rồi, cho cậu ấy nghỉ một chút đi.彼 は疲 れているから、少 し休 ませてあげよう。
3 感情
Làm (ai) … (cười, khóc, lo lắng, chờ…)
意味:ある気持ちにさせる
- Đi với động từ cảm xúc: 笑う、泣く、怒る、心配する、驚く、喜ぶ, và 待つ. Người bị tác động đi với を.
- Thường là việc mình vô tình gây ra: 心配させてしまった.
-
①
Anh ấy lúc nào cũng nói đùa làm mọi người cười.彼 はいつも冗談 を言 って、みんなを笑 わせる。 -
②
Tôi ngủ quên, bắt bạn chờ tận 30 phút.寝坊 して、友達 を30分 も待 たせた。 -
③
Tôi đi du lịch một mình làm bố mẹ lo lắng.一人 で旅行 して、親 を心配 させてしまった。
4 〜させてください
Xin cho tôi …, để tôi … (xin phép)
意味:わたしに〜させてほしい
- Xin phép làm việc của mình một cách lịch sự. Lịch sự hơn: 〜させていただけませんか.
- Hay dùng khi xin nghỉ, xin về sớm, xin nhận một việc.
-
①
その
Chuyện đó xin cho tôi suy nghĩ thêm một chút.件 は、少 し考 えさせてください。 -
②
Tôi bị sốt, xin cho tôi về sớm hôm nay.熱 があるので、今日 は早 く帰 らせてください。 -
③
このパソコン、ちょっと
Cho tôi dùng máy tính này một chút được không?使 わせてもらえませんか。
5Lưu ý
- Người Việt hay dịch "cho (ai) làm" thành あげる: "cho con đi chơi" → ○ 子どもを遊びに行かせる (× 子どもに遊びに行ってあげる).
- Không dùng thể sai khiến với người trên (× 部長に説明させた). Muốn nhờ người trên thì dùng 〜ていただく.
6Ví dụ thêm
-
・
Quản lý bắt nhân viên mới tập thu ngân nhiều lần.店長 は新人 に、レジの練習 を何回 もさせた。 -
・
テストが
Sắp thi rồi nên tôi quyết định không cho con dùng điện thoại.近 いので、子 どもにスマホを使 わせないことにした。
7Mẫu dễ nhầm lẫn
使役受身形(〜させられる)
Thể sai khiến: chủ ngữ là người bắt làm (母は私に〜させた). Thể sai khiến bị động: chủ ngữ là người bị bắt làm, thường không muốn (私は母に〜させられた).
-
・
Tôi bị mẹ bắt ăn rau.私 は母 に、野菜 を食 べさせられた。
〜てもらう
てもらう: nhờ, người kia làm vì lòng tốt. Thể sai khiến: dùng quyền của mình để bắt hoặc cho phép người dưới làm.
-
・
Tôi nhờ bạn khuân đồ giúp.友達 に、荷物 を運 んでもらった。
8Luyện tập
Chọn đáp án rồi xem giải thích ngay bên dưới.
-
問1 Chọn mẫu đúng
母 は毎朝 、弟 に牛乳 を( )。飲ませる: mẹ bắt/cho em trai uống sữa (người làm đi với に). 飲まれる (bị động), 飲める (khả năng), 飲ませられる (bị bắt) đều không hợp với chủ ngữ 母は.
-
問2 Chọn mẫu đúng
その
仕事 、ぜひ私 に( )ください。やらせてください: xin cho tôi làm. やってください là nhờ người nghe làm, mâu thuẫn với 私に; やられて (bị động), やれて (khả năng) không đi với ください.
-
問3 Sắp xếp câu — mảnh nào vào ô ★?
部長 は私 に、会議 で使 う ★ 。Câu đúng: 部長は私に、会議で使う資料をコピーさせました。 (Trưởng phòng bảo tôi photo tài liệu dùng trong cuộc họp.) Mảnh ở ô ★ là コピー.