BÀI 51
受身形(〜られる)
Bị …, được … (thể bị động)
1 直接の受身
Bị …, được … (người khác làm gì đó tới mình)
意味:ほかの人から〜をされる
- Người chịu tác động làm chủ ngữ (は/が), người làm hành động đi với に: 私は先生に褒められた.
- Dùng cho cả việc tốt (褒められる, 招待される) và việc xấu (叱られる, 笑われる).
- Người Việt hay nhầm: "được ai đó làm giúp" với ý biết ơn thì dùng てもらう/てくれる, không dùng bị động: 友達に手伝ってもらった.
-
①
Hồi nhỏ tôi hay bị bố mắng.子 どものころ、よく父 に叱 られた。 -
②
Được trưởng phòng khen, tôi rất vui.課長 に褒 められて、うれしかった。 -
③
Ở ga, có người nước ngoài hỏi đường tôi.駅 で、外国 人 に道 を聞 かれた。 -
④
Tôi được mời dự đám cưới của bạn.友達 の結婚 式 に招待 された。
2 迷惑の受身
Bị … (gây phiền, thiệt hại cho mình)
意味:ほかの人のしたことで困る
- Đồ vật, bộ phận cơ thể của mình bị tác động: 私は(だれかに)足を踏まれた. Người Nhật ít nói 私の足は踏まれた.
- Cả với tự động từ: 雨に降られる, 子どもに泣かれる — diễn tả mình bị làm phiền.
-
①
Trên tàu, tôi bị giẫm vào chân.電車 の中 で、足 を踏 まれた。 -
②
Tôi bị em gái ăn mất cái bánh.妹 に、私 のケーキを食 べられた。 -
③
Trên đường về bị mắc mưa, quần áo ướt hết.帰 りに雨 に降 られて、服 がぬれた。 -
④
Hàng xóm làm ồn tới khuya nên tôi không ngủ được.夜 遅 くまで隣 の人 に騒 がれて、眠 れなかった。
3 物が主語の受身
Được … (vật, sự việc làm chủ ngữ)
意味:(物・こと)が〜される
- Nói khách quan về vật, sự kiện khi người làm không quan trọng hoặc là "mọi người": 世界中で読まれている.
- Hay dùng trong tin tức, giới thiệu, hướng dẫn.
-
①
このお
Ngôi chùa này được xây cách đây 600 năm.寺 は、600年 前 に建 てられました。 -
②
Truyện tranh Nhật được đọc khắp thế giới.日本 の漫画 は、世界 中 で読 まれている。 -
③
Thế vận hội tới được tổ chức ở đâu?次 のオリンピックは、どこで開 かれますか。
4Lưu ý
- Động từ nhóm II: thể bị động giống thể khả năng (食べられる, 見られる); phân biệt nhờ ngữ cảnh và người làm đi với に.
- Tiếng Việt "được" không phải lúc nào cũng là bị động: "Tôi được mẹ mua cho áo" → 母に服を買ってもらった (× 母に服を買われた).
5Ví dụ thêm
-
・
Bức ảnh tôi chụp đã được rất nhiều người xem.私 が撮 った写真 が、たくさんの人 に見 られた。 -
・
Tôi được quản lý nhờ ngày mai cũng đến làm thêm.店長 に、明日 もアルバイトに来 てほしいと頼 まれた。
6Mẫu dễ nhầm lẫn
〜てもらう
Bị động trung tính hoặc mang nghĩa bị làm phiền. てもらう thể hiện mình nhờ hoặc nhận được việc tốt, có ý biết ơn.
-
・
Tôi được thầy sửa giúp bài luận.先生 に、作文 を直 してもらった。
可能形
Động từ nhóm II có thể khả năng và thể bị động cùng dạng (食べられる). Không có người làm đi với に và nghĩa là "có thể" thì là thể khả năng.
-
・
このきのこは、
Loại nấm này ăn được.食 べられる。
7Luyện tập
Chọn đáp án rồi xem giải thích ngay bên dưới.
-
問1 Chọn mẫu đúng
電車 の中 で、知 らない人 に足 を( )。踏まれた: mình bị người lạ giẫm vào chân (bị động gây phiền, người làm đi với に). 踏ませた (bắt/để người lạ giẫm) đúng dạng nhưng vô lý về nghĩa; 踏めた là giẫm được, 踏んだ là mình giẫm — đều không hợp với 知らない人に.
-
問2 Chọn mẫu đúng
この
歌 は、世界 中 の人 に( )います。歌われて: bài hát (vật) làm chủ ngữ, được mọi người hát. 歌って và 歌えて cần chủ ngữ là người hát; 歌わせて là bắt hát, bài hát không thể làm việc đó.
-
問3 Sắp xếp câu — mảnh nào vào ô ★?
これは、
子 どもたちに ★ です。Câu đúng: これは、子どもたちに読まれている人気の絵本です。 (Đây là cuốn sách tranh được trẻ em đọc nhiều và yêu thích.) Mảnh ở ô ★ là 人気の.